Para Para Para

Parayla ilişkinizi hiç sorguladınız mı bu güne kadar? Elinizde tuttuğunuz banknotla ilgili hiçbir fikriniz var mı? Ya sizlerden önce kimlerin o paraya dokunduğu ile ilgili bir bilginiz? Hepinizin “hayır” dediğini duyar gibiyim. Oysa ben düşünürüm paranın yolculuğunu. Arzu ederseniz, öncelikle paranın tarihçesi ile başlayalım yolcuğumuza.

PARA PARA PARA
Parayla ilişkinizi hiç sorguladınız mı bu güne kadar? Elinizde tuttuğunuz banknotla ilgili hiçbir fikriniz var mı? Ya sizlerden önce kimlerin o paraya dokunduğu ile ilgili bir bilginiz? Hepinizin “hayır” dediğini duyar gibiyim. Oysa ben düşünürüm paranın yolculuğunu. 
Arzu ederseniz, öncelikle paranın tarihçesi ile başlayalım yolcuğumuza.
Para icat edilmeden önce, deniz kabuğundan kıymetli metallere kadar çeşitli mallar değişim aracı olarak kullanılmıştır. Tarihi kayıtlara göre, M.Ö. 118 yılında Çinliler deri para kullanmışlardır. İlk kağıt para ise M.S. 806 yılında yine Çin’de ortaya çıkmıştır.
Batıda kağıt paraların basılması ve kullanılması 17’nci yüzyılın sonlarına rastlamaktadır. İlk kağıt paranın 1690’lı yıllarda Amerika Birleşik Devletleri’nde Massechusetts Hükümeti, İngiltere'de ise "Goldsmiths"ler tarafından basıldığı ve dolaşıma çıkarıldığı, 1694 yılında İngiliz Merkez Bankası ve daha sonra diğer ülke merkez bankalarının kurulması ile de yaygınlaştığı görülmektedir.
Osmanlı İmparatorluğunda kağıt para önce “Kaime” sonrasında ise  “Evrak-ı Nakdiye” olarak kullanılmıştır. Bu banknotlar “evrak-ı nakdiye” adı altında Türkiye Cumhuriyeti’ne intikal etmiştir. Osmanlı İmparatorluğu’ndan intikal eden evrak-ı nakdiyeler, Cumhuriyetin ilk yıllarında para bastırılamadığından, 1927 yılı sonuna kadar tedavülde kalmıştır.
Bir devletin egemenlik ve bağımsızlık sembolü olması nedeniyle, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde, 30 Aralık 1925 tarih ve 701 Sayılı “Mevcut Evrak-ı Nakdiyenin Yenileriyle İstibdaline Dair Kanun” kabul edilerek ilk Türk banknotlarının bastırılmasına karar verilmiştir. Böylelikle, “Birinci Emisyon Grubu Banknotlar”dan, “Sekizinci Emisyon Banknot”larına kadar “Lira”larımız basılmıştır. 
Sizlere paralarımızın geçirdiği evrelerle ilgili yukarıdaki bilgileri paylaştıktan sonra, gelelim paranın bizlerin ellerinde geçirdiği evrelere. Para genel kabul gören değişim aracı olduğuna göre, ne çok el ve yer değişimleri görmüştür düşüne biliyor musunuz? Şu anda elinizde tuttuğunuz veya cüzdanınızdaki banknotun kimlerin elinden geçtiğini? Bankadan aldığınız gıcır gıcır paranın yolculuğuna nerede son vereceğini asla bilemezsiniz. Marketinize verdiğiniz o para, belki bir simitçiye, oradan bir taksi şoförüne, sonra bir kuaföre, bir doktora, bir hastaya, bir polise belki de başbakana veya ülkenin en ücra köşesine ve kim bilir nerelere kadar gider… Hangimiz bir banknot kadar yolculuk yaparız? Her kişinin dokunduğu bu paranın üzerinde kimlerin izleri vardır, kimler sıkıntı ile vermiştir ve kimler sevinçle almışlardır… Doğrusu çok isterdim paranın dilini bilip, yolculuğunu paylaşmayı.  
Ayrıca, para kendisine gösterilen muameleden ne derece memnuniyet duyar dersiniz? Mesela, bir balıkçı tezgâhında paranızın üzerini alırken, genellikle balık, deniz kokulu ve hafif de nemlidir; pazardan alış-veriş yaptığınızda ise, pazarcının önlüğündeki cebe gelişigüzel atılmış, buruş buruş olmuştur paralar. Ne kadar da özensiz bir durumdadır o paralar. Bir de varlıklı bir iş adamının kasasını düşünün. Paralar büyük bir özenle dizilmiştir kasasına ve özenle saklanmaktadırlar. 
Paranın yolculuğu, insanların kaderlerine benzer bir bakıma da. Muhtelif yerlerde, muhtelif hallerdedir. Kimi zaman yıpranmış, kimi zaman da özenle saklanmıştır. Para konusunda kalender ruhlu kişilerde pek o özeni göremeyiz. Ya o banknotları çok sevenlerde? Nasıl da intizam gösterirler onlara. Adeta gitmelerini istemezler, izin vermezler. Oysa ne önemi vardır ki? Yukarıda da belirttiğim gibi para ancak bir değişim aracı olmalıdır ama onun ötesine asla gitmemelidir. Mesela gönüllerimizi, ruhumuzu asla satın almamalıdır. Önemli olan gönüllerimizin zenginliği değil midir değerli okurlarım? 
Gönüllerimizin fakirleşmemesi dileği ile kalınız sağlıcakla…
Aşkım Tan

Yorum ya da sorularınız için: bilgi@bilgipesinde.com

Yöresel Temalı Web Sitelerimiz

Eğlence Temalı Web Sitelerimiz

Sosyal Temalı Web Sitelerimiz

KISA YOLLAR

Bilgi Temalı Web Sitelerimiz

Güzellik Temalı Web Sitelerimiz